बहुतेक लोकांचा टिनिटस हा साधारण 4,000 ते 9,000 Hz मधला उंच, शिट्टीसारखा आवाज असतो. पण तो खोल गुणगुणण्यापासून 10,000 Hz च्या वरच्या तीक्ष्ण शिट्टीपर्यंत कुठलाही असू शकतो, आणि दोन कानांत वेगळाही असू शकतो. फ्रिक्वेन्सी जुळवल्याने टिनिटस बदलत नाही. पण तुम्ही नेमके कशाशी झगडत आहात हे कळते, ENT डॉक्टर किंवा ऑडिओलॉजिस्टना दाखवायला एक आकडा मिळतो, आणि ती पट्टी झाकणारे आवाज निवडता येतात.
ॲपमध्ये फ्रिक्वेन्सी कशी जुळवायची (टप्प्याटप्प्याने)
- हेडफोन लावा (प्रत्येक कानासाठी वेगळे जुळवायचे असेल तर ते आवश्यक आहेत). शांत खोली निवडा आणि आवाज मध्यम ठेवा.
- टोन सुरू करा आणि डायल खालून वर फिरवा, जोपर्यंत तो तुमच्या कानातल्या आवाजाच्या सर्वात जवळ येत नाही.
- ऑक्टेव्ह तपासा: निवडलेला टोन एक ऑक्टेव्ह वरच्या आणि एक ऑक्टेव्ह खालच्या टोनशी तुलना करून पाहा. बरेच लोक प्रत्यक्षापेक्षा दुप्पट उंच किंवा निम्मा खालचा टोन निवडतात. एका अभ्यासात इंटरनेटवर केलेली पिच-मॅचिंग क्लिनिकइतकीच अचूक आढळली, आणि मुख्य चूक हीच ऑक्टेव्हची गल्लत होती.
- Premium: दुसऱ्या कानासाठी हेच पुन्हा करा आणि प्रत्येक कानाची आवाजाची पातळी वेगळी ठेवा.
- टोन इतका हळू ठेवा की तो जेमतेम ऐकू येईल. मिळालेला आकडा लिहून ठेवा.
एका कानासाठीचा टोन (दोन्ही कानांत सारखा) ॲपमध्ये मोफत आहे. प्रत्येक कानासाठी वेगळी फ्रिक्वेन्सी आणि आवाज Premium मध्ये आहे; Premium मध्ये काय मिळते ते पाहा.
या आकड्याचे काय करायचे
- झाकणारा आवाज निवडा: उंच, शिट्टीसारखा टिनिटस असेल तर ब्राउन नॉइज किंवा पावसाचा आवाज; खोल गुणगुण असेल तर पिंक किंवा व्हाइट नॉइज.
- टोन त्या आवाजाखाली अगदी हळू मिसळा: अनेकांना असे जाणवते की मग कानातला आवाज “बाहेरून” येत असल्यासारखा वाटतो, आणि सवय होण्याची सुरुवात तिथूनच होते. हा अनुभव सर्वांना येतोच असे नाही.
- तुमच्या ENT डॉक्टरांना किंवा ऑडिओलॉजिस्टना सांगा: पिच आणि लाउडनेस मॅचिंग हा टिनिटसच्या तपासणीचा एक भाग असतो.
- बदल लक्षात ठेवा: ताण, मोठा आवाज किंवा सर्दीमुळे टिनिटसची फ्रिक्वेन्सी बदलू शकते. महिन्यातून एकदा पुन्हा जुळवून पाहा.
मर्यादा आणि सुरक्षितता
ही श्रवण चाचणी नाही आणि निदानही नाही. आवाज कमी ठेवा: टिनिटसच्या फ्रिक्वेन्सीचा टोन मोठ्याने ऐकणे त्रासदायक असते आणि त्याचा काही उपयोगही नसतो. कान दुखू लागला तर लगेच थांबा. अनेकदा ज्या फ्रिक्वेन्सीवर टिनिटस असतो, त्याच फ्रिक्वेन्सीवर ऐकू कमी आलेले असते. हे टाळण्याचे कारण नाही, तर तज्ज्ञांना भेटण्याचे कारण आहे. Medanta आणि Continental Hospitals च्या मराठी माहितीत सांगितल्याप्रमाणे, टिनिटसच्या तपासणीत बहुतेक वेळा श्रवण चाचणी (ऑडिओमेट्री) केली जाते.
रात्री हा टोन आवाजाखाली कसा वापरायचा, ते टिनिटस आणि झोप या पानावर आहे.
नेहमीचे प्रश्न
माझा टिनिटस कोणत्या फ्रिक्वेन्सीचा आहे?
बहुतेक लोकांचा टिनिटस साधारण 4,000 ते 9,000 Hz मधला उंच आवाज असतो, पण तो खोल गुणगुण ते 10,000 Hz च्या वरच्या शिट्टीपर्यंत काहीही असू शकतो. ॲपमधील डायलने सुमारे एका मिनिटात तुम्ही तुमची फ्रिक्वेन्सी शोधू शकता.
दोन कानांत टिनिटसची फ्रिक्वेन्सी वेगळी असू शकते का?
हो, असे बऱ्याच वेळा होते. Premium मध्ये तुम्ही डाव्या आणि उजव्या कानासाठी वेगळी फ्रिक्वेन्सी आणि वेगळी आवाजाची पातळी ठेवू शकता.
फ्रिक्वेन्सी जुळवणे किती अचूक असते?
एका अभ्यासात इंटरनेटवर केलेली पिच-मॅचिंग क्लिनिकमधल्या मोजणीइतकीच अचूक आढळली. सर्वात सामान्य चूक म्हणजे एक ऑक्टेव्ह वर किंवा खाली टोन निवडणे, म्हणून नेहमी ऑक्टेव्ह तपासा.
माझ्या टिनिटसची फ्रिक्वेन्सी ऐकल्याने तो वाढतो का?
कमी आवाजात कोणताही त्रास नोंदवलेला नाही. टोन जेमतेम ऐकू येईल इतकाच ठेवा, आणि अस्वस्थ वाटले किंवा कान दुखला तर थांबा.
योग्य टोन सापडला असे वाटूनही तो “चुकीचा” का वाटतो?
बहुतेक वेळा हे ऑक्टेव्हच्या गल्लतीमुळे होते: निवडलेला टोन प्रत्यक्ष आवाजाच्या दुप्पट किंवा निम्मा असतो. एक ऑक्टेव्ह वर आणि एक खाली ऐकून तुलना करा.
ही श्रवण चाचणी आहे का?
नाही. हे फक्त तुमच्या कानातल्या आवाजाची पट्टी शोधण्याचे साधन आहे. ऐकण्याची तपासणी ENT डॉक्टर किंवा ऑडिओलॉजिस्टच करू शकतात.
Tinnitus Relief App वैद्यकीय उपकरण नाही. आवाज अचानक सुरू झाला, फक्त एकाच कानात असेल, हृदयाच्या ठोक्यांसोबत धडधडत असेल, किंवा सोबत ऐकू कमी येणे, चक्कर किंवा कानदुखी असेल, तर ENT डॉक्टरांना (कान-नाक-घसा तज्ज्ञ) लवकर भेटा. डायल वापरून पाहण्यासाठी ॲप मोफत डाउनलोड करा.
स्रोत
- Accuracy of tinnitus pitch matching using a web-based protocol, 2012 (PubMed 23130542): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23130542
- Medanta (मराठी), टिनिटस: कानात आवाज येण्याची कारणे आणि लक्षणे: https://www.medanta.org/mr/patient-education-blog/tinnitus-causes-symptoms-causes-effective-treatments-for-ringing-ears
- Continental Hospitals (मराठी), कानात आवाज येणे (टिनिटस): याचा अर्थ काय?: https://continentalhospitals.com/mr/blog/ringing-in-the-ears-tinnitus-what-it-means/
- Tunkel DE et al., Clinical Practice Guideline: Tinnitus (AAO-HNS), 2014: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25273878